Fetysz - rodzaj parafilii seksualnej polegający na uzyskiwaniu satysfakcji seksualnej głównie lub wyłącznie w wyniku kontaktu z obiektem pobudzającym - fetyszem.

Fetyszyzm występuje prawie wyłącznie u mężczyzn.

W klasyfikacji APA fetyszyzm należy do kategorii zaburzeń preferencji seksualnych (posiada kod F65.0). Szczególnym przypadkiem fetyszyzmu jest transwestytyzm fetyszystyczny (kod ICD-10: F65.1, DSM-IV: 302.81).

    * 1 Kryteria DSM-IV
    * 2 Problemy definicyjne
    * 3 Rodzaje fetyszyzmu
    * 4 Bibliografia i przypisy
    * 5 Przypisy

   1. Pojawiające się przez przynajmniej sześć miesięcy powracające, silnie podniecające fantazje seksualne, impulsy lub zachowania dotyczące wykorzystania obiektów nieożywionych.
   2. Fantazje, impulsy lub zachowania powodują klinicznie znaczący dyskomfort lub upośledzenie w społecznym, zawodowym lub innym obszarze funkcjonowania.
   3. Fetysze nie ograniczają się do elementów garderoby kobiecej służących przebieraniu się (np. w fetyszyzmie transwestycyjnym) lub urządzeń zaprojektowanych w celu mechanicznej stymulacji narządów płciowych (np. wibratory).

Problemy definicyjne

Istnieje bardzo wiele definicji oraz linii demarkacyjnych odróżniających lub łączących fetyszyzm z parafilią. Wg klasyfikacji i opisu Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego fetyszyzm jest formą parafilii, czyli zaburzenia preferencji seksualnych a uzyskanie satysfakcji seksualnej dostępne jest niemal wyłącznie w obecności fetysza.

Fetyszyzm polega na uzyskiwaniu satysfakcji seksualnej głównie lub wyłącznie dzięki obecności obiektu pobudzenia - fetyszu. W sytuacji, gdy dany obiekt jest tylko fakultatywnym dodatkiem, zwiększającym satysfakcję seksualną, nie mamy do czynienia z parafilią.

Rodzaje fetyszyzmu

Teoretycznie każdy przedmiot lub sytuacja może stać się dla człowieka fetyszem. W literaturze fachowej oraz w mediach często pojawiają się terminy opisujące specyficzne przypadki fetyszyzmu, lecz tylko część z nich ma jakiekolwiek znaczenie medyczne, a część wystąpiła albo tylko w pojedynczych udokumentowanych przypadkach, albo opiera się wyłącznie na przekazach anegdotycznych.

Poniżej znajduje się zestawienie spotykanych terminów:

    Fetysze sytuacyjne:

    * agorafilia - bodźcem seksualnym są miejsca publiczne,
    * akrofilia - bodźcem seksualnym jest wysokość,
    * ablutofilia - bodźcem seksualnym jest woda,
    * choreofilia - fetyszem jest taniec,
    * hodofilia - dewiacja polegająca na odczuwaniu przyjemności seksualnej podczas podróży,
    * siderodromofilia - satysfakcję seksualną osiąga się przez współżycie w pociągach,
    * mysofilia - fetyszem jest brud (własny, partnera, otoczenia),
    * pirolagnia - wyzwolenie reakcji seksualnej na widok ognia; może być niespodziewanym, epizodycznym przeżyciem lub formą dewiacji prowadzącą do piromanii seksualnej,
    * sitofilia - satysfakcję seksualną osiąga się przez pobudzanie bodźcami wiążącymi się z jedzeniem,
    * somnofilia - zespół śpiącej księżniczki, przeżywanie satysfakcjonujących stosunków seksualnych jedynie podczas pozorowanego snu,